Zijn coaches kwakzalvers? Het verschil tussen coaching en therapie

Onlangs zat ik met een paar vrienden rond een kampvuur. Iemand zei plots:

“Al die coaches zijn eigenlijk kwakzalvers. Die doen maar wat. Vaak hebben ze geen opleiding en dan gaan ze zich ook nog eens voordoen als therapeut. Volgens mij doen ze meer kwaad dan goed.”

Auw.

Als coach raakt zo’n opmerking natuurlijk wel. Niemand wil dat mensen zo naar je werk kijken.

Maar eerlijk? Ik begrijp waar die uitspraak vandaan komt.

Iedereen kan zich coach noemen

Het beroep van coach is nauwelijks beschermd. In theorie kan iedereen morgen een Instagram-account maken, zichzelf “coach” noemen en mensen beginnen begeleiden.

Dat maakt dat je als cliënt goed moet opletten bij wie je aanklopt.

En ja, er zijn coaches die:

• zich voordoen als therapeut

• zware psychologische thema’s behandelen zonder opleiding

• mensen begeleiden terwijl ze zelf weinig inzicht of kader hebben

Dat kan inderdaad schade aanrichten.

Maar tegelijk is het te eenvoudig om alle coaches over dezelfde kam te scheren.

Want net zoals in elk vak bestaan er ook hier goede en slechte vakmensen.

Ik ben zelf bijvoorbeeld ook al bij therapeuten terechtgekomen waar ik weinig aan had, ondanks hun diploma’s. Een opleiding alleen garandeert nu eenmaal geen kwaliteit.

De verantwoordelijkheid ligt bij twee partijen

In mijn ogen ligt de verantwoordelijkheid bij zowel de coach als de cliënt.

De verantwoordelijkheid van de coach

Een coach moet duidelijk weten wat diens mandaat is.

Dat betekent:

• niet doen alsof je therapeut bent

• niet werken rond trauma’s of psychische problematiek waarvoor je niet geschoold bent

• durven doorverwijzen wanneer iets buiten je expertise ligt

Dat vraagt eerlijkheid en zelfkennis.

De verantwoordelijkheid van de cliënt

Maar ook cliënten hebben een verantwoordelijkheid.

Niet elk probleem hoort thuis in coaching. Soms verwachten mensen dat een coach therapeutisch werk doet, terwijl coaching daar niet voor bedoeld is.

Dan ontstaat er verwarring.

Wat is het verschil tussen coaching en therapie?

Het verschil tussen coaching en therapie is voor veel mensen niet altijd duidelijk. Toch is dat onderscheid belangrijk, zowel voor coaches als voor mensen die begeleiding zoeken.

Therapie kijkt vaak naar het verleden.

Wat is er gebeurd? Wat moet er geheeld worden?

Coaching vertrekt vanuit het heden en de toekomst.

Waar sta je nu? Waar wil je naartoe? Welke stappen kan je zetten om daar te geraken?

Dat betekent niet dat het verleden geen plaats krijgt in coaching. Natuurlijk wel.

Maar wanneer blijkt dat er eerst heling nodig is, dan is het de taak van een coach om dat te herkennen en door te verwijzen.

Coaching en therapie zijn geen concurrenten

Coaching en therapie worden soms tegenover elkaar geplaatst, maar in werkelijkheid zijn ze vaak complementair.

Een therapeut helpt mensen om psychische klachten te begrijpen en te verwerken. Daar is een stevige opleiding en klinische expertise voor nodig. Coaching richt zich eerder op het ontwikkelen van vaardigheden, het versterken van motivatie en het begeleiden van verandering in het dagelijks leven.

In de praktijk kunnen die twee perfect naast elkaar bestaan. Iemand kan bijvoorbeeld in therapie werken aan het verwerken van moeilijke ervaringen, terwijl coaching helpt om nieuwe gewoontes te ontwikkelen, sociale vaardigheden te oefenen of concrete stappen te zetten richting een doel.

Net daarom is het belangrijk dat coaches en therapeuten elkaars rol respecteren en herkennen wanneer doorverwijzen nodig is. Wanneer dat goed gebeurt, versterken beide vormen van begeleiding elkaar.

Waar coaching echt sterk in is

Er zijn heel wat thema’s waarbij coaching net bijzonder waardevol kan zijn.

Bijvoorbeeld wanneer iemand:

• wil oefenen in sociale vaardigheden (bijvoorbeeld via rollenspellen of door stap voor stap nieuwe sociale situaties aan te gaan)

• last heeft van faalangst

• vastzit in gedrag dat die eigenlijk wil veranderen(zoals bijvoorbeeld minder gamen of leren omgaan met groepsdruk)

• beter wil leren omgaan met spanning

• zelfvertrouwen wil versterken

• wil leren zichzelf beter te beheersen

• talenten en krachten wil onderzoeken

• obstakels ervaart bij het realiseren van een droom of ambitie

• wil leren omgaan met conflicten

• wil leren omgaan met de druk van sociale media

• vriendschappen wil aangaan

• ...

Maar zelfs bij deze thema’s is het belangrijk dat een coach een duidelijk gesprekskader heeft.

Het belang van een duidelijk kader

Wat ik in de praktijk vaak zie, is dat coaches in één van twee valkuilen terechtkomen.

Ofwel blijven gesprekken erg oppervlakkig. Het blijft bij losse babbels zonder duidelijke richting of doel.

Ofwel gaan coaches net te diep en raken ze thema’s aan waarvoor ze eigenlijk niet geschoold zijn.

Beide situaties helpen de persoon die tegenover je zit niet echt vooruit.

Voor mij persoonlijk veranderde dat toen ik me verdiepte in motiverende gespreksvoering. Die methodiek gaf me een helder kader voor hoe je mensen begeleidt in verandering zonder hun verantwoordelijkheid over te nemen en zonder op therapeutisch terrein te belanden.

Motiverende gespreksvoering vertrekt vanuit een aantal eenvoudige maar krachtige principes: luisteren zonder oordeel, ambivalentie onderzoeken en mensen helpen hun eigen motivatie voor verandering te ontdekken.

Precies daardoor blijft de verantwoordelijkheid bij de persoon zelf, terwijl jij als begeleider een duidelijke structuur houdt in het gesprek.

Omdat ik merkte hoeveel verschil dat maakte in mijn werk met jongeren, heb ik daar zelf online cursus rond ontwikkeld: Motiverende gespreksvoering met jongeren. In die cursus toon ik hoe je gesprekken voert die jongeren helpen hun eigen motivatie te vinden, zonder te duwen, te overtuigen of te vervallen in eindeloze discussies.

Voor mij is dat één van de methodieken die helpt om coaching professioneler, ethischer en effectiever te maken.

Het komt uiteindelijk neer op vakmanschap

Zoals in elk beroep gaat het uiteindelijk om vakmanschap.

Een goede coach:

• kent de eigen grenzen

• heeft een duidelijk kader

• blijft zich ontwikkelen

• en weet wanneer die moet doorverwijzen

Een belangrijk onderdeel van dat vakmanschap is dat een coach het verschil tussen coaching en therapie goed begrijpt. Wanneer dat onderscheid helder is, wordt coaching ook sterker en eerlijker. Dan weet je wanneer je iemand kan begeleiden in verandering en wanneer het beter is om iemand door te verwijzen naar therapeutische hulp.

Een slechte coach?

Die denkt dat hij alles kan oplossen.

Misschien moeten we dus niet vragen:

“Zijn coaches kwakzalvers?”

Maar eerder:

“Hoe herken je een goede coach?”

Dat lijkt me een veel interessantere vraag.