Herstel, meer dan een pleister op de wonde.

Mijn beide ouders zijn verpleegkundigen. Zorgende helers van de eerste lijn. Die weg ben ik niet ingeslagen. Na vele waters werk ik nu in ondersteuning van het Brusselse Nederlandstalige onderwijs. Een plek waar ook wonden zijn. Sociaal, cultureel, financieel: de verschillen zijn er talrijk en groot. Het potentieel om het anders te gaan doen is er echter nog groter. Als we ergens de kracht van herstelgericht werken kunnen inzetten, is het wel hier.

“Ah, ge kunt ze toch niet altijd over hun bolleke wrijven”

“Je kan toch niet alles blijven goed praten”. Neen, helemaal niet. Herstelgericht werken is niet loslaten; het is vastbijten. Het is niet kiezen voor de eenvoud van schorsingen en exclusie van daders. Het is kiezen voor de ongemakkelijke stiltes wanneer je een schadegever de pijn die die aanrichtte recht in de ogen doet kijken. Het is de kans geven om wie met pijn zit, de pijn op tafel te leggen, te analyseren. De trap af te dalen met slachtoffer en dader naar hun diepe menselijkheid om ze elkaar te laten ontmoeten, ontdaan van hun rugzak aan ervaringen. Van mens tot mens, gevoel tot gevoel.

"Ik ben gewoon moe, meneer."

Dat is natuurlijk geen eenvoudige bedoening. Vanaf de kleuterklas leren we kinderen dat ze hun gevoelens moeten onderdrukken. Zoveel jaar later zijn we verbaasd dat jongeren niet meer gevoelens herkennen dan “boos”, “blij” en “moe”. We leren ze dat er gevoelens bestaan, maar niet om ze te voelen, te ervaren, te herkennen. We vragen hen om te wachten met droevig zijn tot thuis. Steeds vaker zien we dat de enige emotie op de speelplaats “boosheid” is. In de latere jaren gaat ook die boosheid weg, ze ruimt plaats voor apathie. Schouders gaan de lucht in; enthousiasme verlaat de klaslokalen sneller dan je “herstelgericht” kan zeggen. “Als ik iets vraag wil ik graag antwoord, dat kan toch niet dat het niets met jullie doet dat er externen komen cirkelen tijdens de les?” “We zijn gewoon moe meneer, t’inquite”. Bullshit. Ze vinden het ‘gewoon’ ongemakkelijk.

“We bepamperen ze gewoon te veel”

Neen de eeuwige zorg is niet genoeg. Soms moet je hier en daar de boel forceren en moet je op zoek naar wat hen raakt, zodat je reactie krijgt. Ze uit hun kot lokken. Ze gaan je niet altijd leuk vinden. “Uw vragen zijn irritant”. Dat zijn ze, dat klopt, want herstel gaat over verantwoordelijkheid nemen. Iedereen draagt verantwoordelijkheid binnen herstel, iedereen. Maar dat is niet fijn, als je je hele schoolcarrière wordt gestuurd door regels en straffen, is de simpele “Oké, maar wat gaat GIJ nu doen om dit op te lossen” een irritante vraag. “Geef mij gewoon een straf oké”, neen, dat zou te makkelijk zijn. “Schors mij maar” Veel te eenvoudig. Let wel, ook voor scholen, leerkrachten en alle andere mensen is dit een lastige, irritante vraag. We zijn het zo gewoon dat onze omgeving wel zal bepalen wat de straf is voor wat we misdeden, dat we niet altijd in staat zijn om te zien wat nòdig is en wat wijzelf kunnen doen.

Als we dit meer en meer gaan doen, gaat herstel vanzelf, wordt het een second nature en bouwen we aan een volgende generatie die kan wat we niet meer doen. Praten mét elkaar.

Ben je nieuwsgierig wat Christiaan nog doet naast ondersteuning bieden bij conflict, check dan zeker zijn website: www.christiaandoetdingen.be